Polonya parlamentosundaki yeni sekreterlik, ulusal ve etnik azınlıkları destekliyor

Polonya’da, ulusal ve etnik azınlıkların temsilcilerinin Hükümet ve Ulusal ve Etnik Azınlıklar Ortak Komisyonu’ndaki çalışmaları, 2025 sonbaharından itibaren yeni bir kurumsal temele kavuşmuştur: Sejm (Polonya parlamentosunun alt meclisi) Şansölyeliği bünyesinde, azınlıklara örgütsel, esaslı ve hukuki destek sağlamak amacıyla bir sekreterya kurulmuştur.

Bu, 2025 yılının Temmuz ayında Sejm ve Senato (Polonya parlamentosunun üst meclisi) tarafından kabul edilen ve 2025 yılının Kasım ayı başında yürürlüğe giren bir yasa değişikliği ile mümkün hale getirildi. Sekreterya, 4 Kasım 2025 tarihinde resmi olarak açıldı ve çalışmalarına başladı.

Bu pratikte ne anlama geliyor? Sekreterya, azınlık temsilcilerinin günlük siyasi çalışmalarını kolaylaştırmak ve faaliyet kapasitelerini güçlendirmek amacıyla kurulmuştur. Bu, uzman mütalaaları, danışmanlık hizmetleri, mevzuat taslaklarına ilişkin görüş bildirme ve idari ve örgütsel görevler ile destek sağlamayı içermektedir. Böylelikle, daha önce azınlık örgütlerinin diğer işlerinin yanı sıra, sınırlı personel ve mali kaynaklarla gerçekleştirmek zorunda kaldıkları faaliyetleri üstlenmektedir.

Dört çalışandan oluşan sekreteryanın kurulması, mevcut siyasi durum ışığında da önemlidir: 2023 yılından bu yana, Polonya parlamentosunda açıkça ulusal veya etnik bir azınlığa mensup olduğunu belirten hiçbir üye bulunmamaktadır. Bu nedenle, yeni yapı merkezi düzeyde sabit bir kurumsal irtibat noktası oluşturmakta ve azınlıkların Ortak Komisyon’da çalışmak için uygulanabilir bir örgütsel ve esaslı temel oluşturulması yönündeki tekrarlı taleplerine yanıt vermektedir.

Amaç, azınlık perspektifinden yasama süreçlerini daha yakından takip etmek ve Polonya’daki ulusal ve etnik azınlıkların kültürel kimliğinin korunmasını, muhafaza edilmesini ve daha da geliştirilmesini desteklemektir. Azınlık örgütleri, sekreterya ile çeşitli çalışma alanlarında, özellikle uzman hukuki danışmanlık, görüş ve uzman değerlendirmelerinin yaptırılması, idari ve örgütsel destek gibi alanlarda iyileştirmeler beklemektedir.

FUEN üyesi ve FUEN bünyesindeki Alman Azınlıkları Çalışma Grubu (AGDM) üyesi olan Polonya’daki Alman Sosyal ve Kültürel Dernekler Birliği (VdG), bu görevlerin çoğunun daha önce azınlık temsilcileri tarafından ana işlerinin yanı sıra, genellikle normal çalışma yapıları dışında üstlenilmek zorunda olduğunu vurgulamaktadır. Artık belirleyici faktör, sekreteryanın Ortak Komisyonun çalışmalarını somut bir şekilde güçlendirmek için yeterli personel ve mali kaynağa sahip olup olmadığı olacaktır.

Yeni yapının kalıcı bir katma değer yaratıp yaratmayacağı, somut sonuçlarla ölçülecektir: Ortak Komisyon içinde daha verimli çalışma ve Başbakanın danışma organı olarak daha güçlü bir rol. Bu başarılı olursa, Polonya modeli, ulusal ve etnik azınlıkların kurumsal desteği için iyi bir uygulama örneği olarak ülke sınırları ötesinde de hizmet edebilir.

Arka plan: Hükümet ve Ulusal ve Etnik Azınlıklar Ortak Komisyonu

Hükümet ve Ulusal ve Etnik Azınlıklar Ortak Komisyonu, Polonya Başbakanı’na danışmanlık ve değerlendirme hizmeti veren bir kurumdur. 6 Ocak 2005 tarihli Azınlıklar Yasası temelinde kurulmuştur. Görevleri arasında, azınlık haklarının uygulanması konusunda görüş bildirmek, kültürel kimliği korumak ve geliştirmek için programları değerlendirmek, azınlıklarla ilgili yasama girişimleri hakkında görüş bildirmek, azınlık çalışmaları için devlet fonlarının tahsisini değerlendirmek ve ayrımcılığa karşı önlemler almak dahilindedir.

Komisyon, çeşitli bakanlık ve devlet kurumlarının temsilcileri ile tanınmış azınlıkların delegelerini bir araya getirir. Temsil edilen ulusal azınlıklar arasında Belaruslular, Çekler, Litvanyalılar, Almanlar, Ermeniler, Ruslar (üyelikleri 18 Şubat 2022 tarihinde sona ermiştir), Slovaklar, Ukraynalılar ve Yahudiler ile Karaimler, Lemkolar, Romanlar ve Tatarlar gibi etnik azınlıklar bulunmaktadır. Kaşubya bölgesel dilini kullanan topluluk da temsil edilmektedir.

Ortak Komisyon hakkında daha fazla bilgi Polonya hükümetinin web sitesinde bulunabilir: https://www.gov.pl/web/mniejszosci-narodowe-i-etniczne/komisja-wspolna

Sekreterya fotoğrafı: Michał Schlüter